شنبه تا چهارشنبه از ساعت 08:00 تا 17:00

پنجشنبه از ساعت 08:00 تا 12:00

تماس بگیرید : 09124609725

  • مدیر

  • 15 آبان 1401
  • 18:01

ورود تکنولوژی به هر حوزه‌ ای پیشرفت آن حوزه را در پی دارد و این مورد در صنعت ساختمان نیز همانند تمامی صنایع، رشد مثبتی را به وجود آورد.

تیرچه چیست؟ بررسی و معرفی انواع تیرچه های رایج در پروژه های ساختمانی

باید بدانید امروزه در حوزه‌ی ساخت و ساز تغییرات بسیاری ایجاد شده و پیشرفت‌ های حاصل شده در این صنعت کار را برای سازندگان راحت کرده است. دغدغه‌ی ساخت ساختمان‌هایی با ارتفاع بالا و ایمن در گذشته همواره برای سازندگان وجود داشته اما امروزه دیگر بدون هیچ دغدغه‌ی خاصی با استفاده از سازه‌هایی نظیر تیرچه‌ها ساختمان‌هایی با تعداد طبقات بالا ساخته می‌شود و این مشکل نیز با پیشرفت تکنولوژی حل شده است. در ادامه به بررسی انواع تیرچه های رایج ساختمانی می پردازیم.

تیرچه چیست؟ 

تیرچه یک المان سازه ای از فولاد، بتن و یا چوب است که عمده کاربرد آن در سقف های ساختمان می باشد. تیرچه ها در سقف به‌ صورت افقی قرار می‌گیرد و وظیفه‌ی اصلی آن تحمل و انتقال بارهای به‌‌ وجود آمده در سازه می‌ باشد. به عبارت دیگر تیرچه ها جزئی از مسیر انتقال بار در سیستم های باربر هستند. اتصال این سازه به تیرهای ساختمان به کمک تکیه‌ گاه‌ هایی انجام می‌شود. در گذشته‌ تیرچه‌ های ساخته شده به شکل کنونی نبود و برای ساخت آن ها از چوب استفاده می‌شد. اما امروزه می توانیم از انوع تیرچه‌ها سخن بگوییم باید بدانید تیرچه‌ها انواع متفاوتی دارند و به همین خاطر اجزای تشکیل‌ دهنده‌ی آن‌ها نیز بایکدیگر متفاوت است. 

به طور خلاصه تیرچه در واقع یک المان سازه‌ای در انواع گوناگون است. از این المان در ساختن سقف استفاده می‌شود. تیرچه، بار وارد شده به دیافراگم سقف را به تیر‌های اصلی ساختمان منتقل می‌سازد. این بار ابتدا به ستون‌ها و سپس به شالوده یا فونداسیون ساختمان انتقال داده می‌شود که در مسیر انتهای خویش به زمین می‌رسد.

انواع تیرچه های رایج در صنعت ساختمان

تا به این قسمت از مطالب این‌ صفحه اطلاعاتی درباره‌ی ماهیت و چیستی تیرچه به شما عزیزان ارائه دادیم و یک شناخت کلی از این سازه برای شما به‌ وجود آوردیم حال نیاز است علاوه‌ بر شناخت تیرچه با انواع این سازه‌ نیز آشنا شوید. به‌ طور کلی تیرچه‌ها به دسته‌ های اشاره شده در پایین تقسیم می‌شوند و هرکدام ویژگی‌های خاص خود را دارند: 

  • تیرچه بتنی
  • تیرچه های فلزی با جان باز (تیرچه کرومیت)
  • تیرچه های با قالب سفالی (تیرچه فوندوله‌دار)
  • تیرچه پیش ساخته خرپایی
  • تیرچه پیش تنیده

تیرچه بتنی چیست؟

تیرچه‌ بتنی یا تیرچه بلوک همان طور که از نام آن مشخص است از بتن و میلگرد تشکیل شده است. تیرچه‌های بتنی در اجرای ساختمان و در اجرای سقف تیرچه بلوک به طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرند.

این تیرچه‌ها به‌ صورت پیش‌ ساخته موجود‌ هستند. این تیرچه‌ها با کاربرد بسیار بالای خود در بین سازندگان از میزان محبوبیت بسیار بالایی برخوردار‌ هستند و میزان استفاده از این تیرچه‌ها در صنعت ساخت و اجرای سازه بسیار بالا است. به‌ طور کلی در رابطه با تحمل بارهای وارده بر تیرچه‌های بتنی باید بدانید این تیرچه‌ها در هنگام حمل و نقل، اجرای سقف و بعد از حاصل شدن مقاومت بتن ریخته شده، تحت بارگذاری قرار می‌گیرند و در سقف‌های اسکلت آجری، بتن آرمه و فلزی استفاده از آن‌ها بلامانع است.

تیرچه بتنی

استفاده از سقف تیرچه بتنی مانند انواع دیگر تیرچه ها دارای مزیت ها و معایبی است که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم.

مزایای استفاده از تیرچه بتنی 

  • سقف‌هایی که با تیرچه بتنی ساخته می‌شوند مقاومت بالایی دارند. 
  • نصب و اجرای این نوع تیرچه‌ها دشوار نیست و احتیاج به نیروی متخصص ندارد. 
  • به دلیل وزن کم این تیرچه‌ها برای حمل و نقل نیازی به جرثقیل نخواهد بود. 
  • در مقایسه با سایر سقف ها هزینه اجرای به نسبت پایین تری دارند.

 

معایب تیرچه بتنی 

  • رطوبت و گرما عوامل مخربی برای این نوع تیرچه‌ها بوده و این تیرچه‌ها در این شرایط دمایی زنگ می‌زنند. 
  • بیرون ماندن آرماتور های موجود در پاشنه این تیرچه‌ها از بتن جزو معایب اصلی این تیرچه‌ها است. 

 تیرچه کرومیت

 

تیرچه فلزی چیست؟ 

 تیرچه فلزی یا تیرچه کرومیت یکی دیگر از انواع تیرچه های رایج بوده  که در آن نبشی و ورق‌های فولادی اجزای اصلی آن به حساب می‌آیند. ساخت تیرچه‌ های کرومیت به کمک ورق‌های فولادی در بال پایینی و نبشی در بالا بوده و این تیرچه از لحاظ ظاهری به سه قسمت فوقانی، میانی و تحتانی تقسیم شده است. تولید تیرچه‌ های فلزی به‌ صورت‌های مختلفی انجام می‌شود و یکی از مزایای فوق‌العاده‌‌ی این تیرچه عدم نیاز به شمع‌ بندی درهنگام اجرای سقف است. به‌ طور کلی در رابطه با تحمل بارهای وارده بر تیرچه‌ های فلزی باید بدانید این تیرچه‌ها در هنگام حمل و نقل، اجرای سقف و بعد از گرفتن بتن ریخته شده تحت بارگذاری قرار می‌گیرند و به‌علت ساختار خاصی که دارند از مقاومت بسیار بالایی برخوردار هستند و این تیرچه‌ها بیشتر در ساختمان‌هایی که دارای اسکلت فلزی هستند مورد استفاده قرار می‌گیرند

اجرای سقف تیرچه کرومیت

 

 

۳ مورد از مهم‌ترین مزایای تیرچه کرومیت  

  • کاهش مصرف بتن با استفاده از این تیرچه  و در نتیجه کاهش وزن سازه
  • سهولت در اجرای بازشوها یا همان داکت‌ها  
  • عدم احتیاج به شمع‌ بندی و کاهش مصرف بتن 

 

مهم‌ترین معایب تیرچه کرومیت  

  • باتوجه به اینکه قیمت فولاد در برخی مواقع افزایش می‌یابد، استفاده از تیرچه‌های کرومیت نسبت به سایر تیرچه‌ها گرانتر تمام می‌شود. 
  • اجرای این تیرچه‌ها به نیروی متخصص خود نیاز دارد که این مورد افزایش هزینه‌ها را در پی خواهد داشت. 
  • تولید این تیرچه نسبتا آسان بوده و به همین دلیل بسیاری از کارگاه‌های متفرقه بدون داشتن دانش و مهارت کافی دست به تولید آن می‌زنند. 

 

تیرچه سفالی یا فندوله دار چیست؟ 

نام دیگر تیرچه‌‌ سفالی، تیرچه فندوله‌ دار بوده و این تیرچه در حالی که از لحاظ ظاهری با تیرچه خرپایی مشابه است با این تیرچه تفاوت‌های بسیاری دارد و ساخت این تیرچه‌ها به کمک آرماتورهای فولادی می‌باشد‌ و بلوک های سفالی انجام می شود. استفاده از تیرچه‌های سفالی در بین سازندگان سازه همواره مرسوم بوده و علت آن وزن کم این تیرچه‌ها است. امروزه استفاده از تیرچه‌های سفالی به علت ورود استاندارد‌های جدید با محدودیت‌هایی روبرو است. تیرچه سفالی در سقف‌های تیرچه بلوک نقش تیرهای فرعی را ایفا می‌کند و این تیرچه یکی دیگر از انواع تیرچه‌ها به حساب می‌آید. 

 

تیرچه پیش ساخته خرپایی

این نوع تیرچه شامل پاشنه بتنی و خرپای فولادی می باشد که در دو نوع با قالب ثابت (تیرچه فون دوله دار یا تیرچه کفشکی) و بدون قالب ماندگار تولید و اجرا می شود. خرپا در واقع یک سازه پیش ساخته تشکیل شده ازآرماتور می باشد که به یکدیگر جوش داده شده تا پایداری لازم برای حمل تیرچه فراهم گردد.

فولادی که برای ساخت خرپا مورد استفاده قرار می‌گیرد، علاوه بر اینکه باید جوش‌پذیر باشد، می‌بایستی دارای مدول ارتجاعی کافی و همچنین تحمل تنش مجاز در مرحله گسیختگی و ظرفیت تغییر طول نسبی را داشته باشد. این مقدار تغییر طول نسبی در مورد فولاد‌های نرم A-I به ۲۰ درصد و برای فولاد‌های سخت گرم و نیمه سخت به 18 درصد می‌رسد.

همچنین در مورد فولاد‌های اصلاح شده این رقم به ۸ درصد محدود خواهد شد. اتصال اعضای خرپا، اغلب توسط جوشکاری انجام می‌شود که برای این کار از دو روش جوش با قوس الکتریکی و جوش مقاومتی استفاده می‌شود.

اجزای تشکیل دهنده تیرچه های خرپایی عبارتند از:

آرماتور کششی 

آرماتورهای کششی در اولین مرحله‌ی بارگذاری تیرچه، تحمل وزن نیروی کششی که از وزن خود تیرچه به وجود آمده است را به عهده دارد و یکی از اجزای کاربردی به‌ حساب می‌آید. هم چنین علاوه بر نیروی یاد شده این آرماتور ها وظیفه تحمل تنش کششی ناشی از لنگر خمشی ایجاد شده ار اثر بارهای مرده و زنده وارد بر سقف را داند.

آرماتور عرضی 

آرماتورهای عرضی در اولین مرحله بارگذاری ایستایی لازمه جهت تحمل وزن تیرچه را با اعضای بالایی و اعضای کششی زیرین تامین می‌کنند و عملکردی مشابه با عضو مورب خرپا دارند. هم چنین علاوه بر بارهای یاد شده آزماتور های عرضی وظیفه تحمل تنش های برشی وارد بر تیرچه را نیز دارا می باشند.

آرماتور بالایی 

آرماتور بالایی در اولین و دومین مرحله‌ی بارگذاری وزن تیرچه را هنگام حمل و نقل تحمل می‌کند و علاوه‌بر این موضوع تحمل وزن مرده‌ی سقف را نیز برعهده دارد. هم چنیناین آرماتور در زمان بهره برداری از سقف می تواند نقش آرماتور های افت و حرارت عمل کند که این مورد بستگی به محل قرار گیری آرماتور های بالایی در تیرچه دارد.

بتن پاشنه تیرچه 

همان طور که در ابتدا گفته شد تیرچه عضوی پیش ساخته است و بتن ریزی پاشنه آن در کارگاه و یا کارخانه ساخت تیرچه انجام می شود. بتن پاشنه نقش قالب همیشگی زیر تیرچه ها و تکیه گاهی برای بلوک های استفاده شده در میان تیرچه ها می باشد.

 

آرماتور تقویتی 

در صورتی که میزان لنگر خمشی وارد شده به تیرچه بیش از مقدار ظرفیت خمشی تیرچه باشد آرماتورهای تقویتی به عنوان آرماتورهای اضافی‌ لازم است تا در آن قرار داده شود.

 

تیرچه پیش‌ تنیده

تولید تیرچه‌های پیش ساخته پیش‌تنیده با استفاده از سیم های فولادی با مقاومت مناسب و مقاطع بتنی T شکل در کارخانه‌های بسیار مجهز شکل می‌گیرد و در این تیرچه‌ها مفتول‌ها قبل از عملیات بتن‌ریزی تحت کشش معینی قرار می‌گیرند و پیش تنیده می شونذ. تیرچه پیش تنیده در حال حاضر یکی از پر کاربردترین انواع تیرچه ها و سقف ها در سازه های ساختمانی می باشند که مزایای پر شمار آن باعث شده است که کارفرما و سازنده های بسیار در ایران به سمت استفاده از این نوع از سقف تمایل پیدا کنند. 

 

تیرچه پیش تنیده

 

اطلاعاتی درباره تیرچه پیش‌تنیده 

تیرچه‌های پیش‌تنیده سازه‌هایی هستند که در کارخانه‌های مجهز ساخته می‌شوند. استفاده از این تیرچه‌ ها موجب افزایش سرعت یک پروژه ساختمانی می‌شود و این تیرچه‌ها در سطح جهانی بسیار محبوب هستند. اگر بخواهیم به برترین محصول بتن پیش‌تنیده اشاره کنیم قطعا تیرچه‌ی پیش‌تنیده گزینه‌ی بسیار مناسبی است چرا که این محصول ویژه، با سطح مقطع T شکلی که دارد امروزه از لحاظ اقتصادی سازه‌ای به‌ صرفه بوده و جایگزین بسیاری از تیرچه‌های دیگر شده است. برای ساخت تیرچه‌های پیش‌تنیده از سیم‌ها و مفتول‌های خاص استفاده می‌شود و بتن C35 در این تیرچه مورد استفاده قرار می‌گیرد. 

ارتفاع پاشنه این تیرچه‌ها باید حداقل 4 سانتی متر باشد. همچنین ارتفاع این تیرچه‌ها معمولا بین 13 تا 17 سانتی متر بوده و این ارتفاع جهت فراهم کردن ایستایی و مقاومت لازمه باید حد خاصی داشته باشد. 

 

تیرچه پیش تنیده

 

مزایای تیرچه پیش‌تنیده 

  • این تیرچه‌ها از لحاظ اقتصادی به‌ صرفه هستند چرا که میزان فولاد کمتری در آن استفاده می‌شود. 
  • باید بدانید در کارخانه، جان تیرهای پیش‌تنیده بتن‌ریزی می‌شود و به همین دلیل میزان مصرف بتن با استفاده از این تیرچه‌ها تا 40 درصد کاهش می‌یابد.
  • باتوجه به ارتفاع این تیرچه‌ها از بلوک‌های کوچک‌ تر نیز برای ساخت و اجرای سقف می‌توان استفاده نمود. 
  • استفاده از تیرچه‌های پیش‌تنیده وزن نهایی سازه را کاهش می‌دهند.
  • این تیرچه‌ها محدودیت خاصی ندارند و برای سازه‌های فولادی و بتنی نیز از این تیرچه‌ها می‌توان استفاده نمود. 
  • با استفاده از این تیرچه‌ها زمان اجرای یک سازه به شدت کاهش می‌یابد. 
  • با استفاده از تیرچه‌های پیش‌تنیده تا دهانه‌های 12 متر نیز اجرا می‌شود. 

 

معایب تیرچه پیش‌تنیده 

  • ساخت تیرچه‌های پیش‌تنیده بسیار حساس و دشوار است. 
  • جابه‌جایی و حمل تیرچه‌های پیش‌تنیده به علت طول بلندشان نسبتا دشوار است. 
  • امکان برش در این تیرچه‌ها وجود ندارد و سفارش این تیرچه‌ها باید برای اندازه‌های گوناگون باشد. 
  • استفاده از این تیرچه‌ها برای دهانه‌های بلندتر از 12 متر از لحاظ اقتصادی به‌صرفه نخواهد بود. 

 

از زمانی که انسان مدرن با سازه‌های غول پیکر جهان را تغییر داد، اهمیت ساخت و ساز افزایش چشمگیری پیدا کرد. ازاین‌ رو مهندسین با ساخت سازه‌های قدرتمند و مهیب به زندگی بشر کمک بسیار زیادی کردند. هر یک از این ساز‌ها نیازمند اجزای پیچیده و مخصوصی است تا به مرحله اجرا و ظهور برسد؛ تیرچه و انواع آن یکی از این موارد است. همانطور که خواندید تیرچه دارای انواع مختلف و بسیار زیادی است. از هر یک از این تیرچه‌ها برای استفاده در سازه‌های مختلف کمک گرفته می‌شود. یک مهندس باید دید کلی نسبت به انواع تیرچه داشته باشد تا بتواند سازه قدرتمند با تحمل وزن مناسب را بسازند. از اینکه تا انتهای این مقاله همراه ما بودید از شما صمیمانه قدردانی. امیدواریم نکاتی که در این مطلب گفته شد برای شما مفید و مثمر ثمر بوده باشد.

سوالات متداول

تیرچه چیست؟

تیرچه یک المان سازه‌ای در انواع گوناگون است که از آن در ساختن سقف استفاده می‌شود و وظیفه انتقال بار به دیافراگم را ایفا می کند.

انواع تیرچه کدام است؟

تیرچه در حال حاضر دارای انواع مختلف بتنی، فولادی یا تیرچه کرومیت، تیرچه پیش تنیده و تیرچه سفالی می باشد.